Frequently Asked Questions

Horloges kunnen radioactieve stoffen bevatten om ervoor te zorgen dat ze in het donker licht geven.
 
Vroeger werd hiervoor radiumhoudende verf gebruikt. Radium is een sterk stralende radioactieve stof die alfa-, beta- en gammastraling uitzendt. Deze horloges zenden dus meetbaar straling uit en geven de drager een (meestal vrij beperkte) stralingsdosis.
 
Tegenwoordig worden echter andere radioactieve stoffen gebruikt, zoals tritium. Tritium zendt alleen betastraling met een lage energie uit. Die straling is niet doordringend genoeg om door het venster van het horloge te stralen. Deze horloges geven de drager dan ook geen stralingsdosis.

Nee, de röntgenstraling gaat door de tas heen en zal gedeeltelijk tegengehouden worden door de materialen in de tas. Zo maakt men de röntgenfoto. Hiervan wordt de tas of de inhoud niet radioactief. Er is alleen straling doorheen gegaan. Vergelijk het met een raam waar zonlicht door schijnt: er gaat de hele dag straling (licht) door, maar ’s nachts gloeit het raam daar niet ineens door op.

Tijdens het incident in Fukushima is een grote hoeveelheid radioactieve stof vrijgekomen. Deze is echter voor een groot deel in het zeewater terechtgekomen en voor een beperkter deel over het land verspreid. De directe zone rond het incident is nog altijd niet toegankelijk. Op overige plekken in Japan is echter niet of nauwelijks een verhoogd stralingsniveau meetbaar, zelfs in de eerste weken na het incident. De stralingsdosis die je in Japan zult oplopen is dus nauwelijks meer dan de normale achtergronddosis en veel minder dan de dosis door kosmische straling tijdens de vliegreis er naar toe.

Radioactieve, of eigenlijk ioniserende, straling is niet door menselijke zintuigen waar te nemen en is daarom niet voelbaar. Bij zeer hoge stralingsdoses op de huid, zoals bij radiotherapie, kunnen reacties in de huidcellen leiden tot jeuk en in extreme gevallen tot pijnlijke brandwonden. Deze reacties treden echter net zoals bij blootstelling aan uv-licht vertraagd op, waardoor de pijn niet als waarschuwing bij blootstelling kan fungeren.
 
Buiten deze en andere lichaamsreacties bij hoge blootstelling hebben verscheidene mensen gerapporteerd dat ze konden voelen of een röntgentoestel aanstond door sensaties in de huid. Deze mensen voelden echter niet prikkelingen door de röntgenstraling zelf, maar door de statische elektriciteit die door de straling in de lucht wordt vrijgemaakt.

Soms worden in het ziekenhuis radioactieve stoffen toegediend aan patienten. Dit gebeurt op de afdeling nucleaire geneeskunde. Dit kan zijn om bepaalde problemen, bijvoorbeeld tumoren, zichtbaar te maken, maar ook voor behandeling.
 
Wanneer een patient een radioactieve stof toegediend heeft gekregen, zendt hij zelf straling uit. Die straling wordt langzamerhand minder, omdat de patient de stof uitplast en omdat de radioactiviteit door verval afneemt. De regels zijn zo dat een patient pas het ziekenhuis mag verlaten als het stralingsniveau lager is dan een bepaalde grenswaarde. Op dat moment is het niet gevaarlijk voor omstanders om in de buurt van de persoon te verblijven.
 
Wel wordt aangeraden dat zo'n patient bij voorkeur de eerste dagen bijvoorbeeld alleen slaapt en geen kleine kinderen op schoot neemt. Door dit soort eenvoudige leefregels, die een patient van het ziekenhuis meekrijgt, kun je de blootstelling voor omstanders sterk verlagen: meer afstand betekent minder dosis. Kleine kinderen zijn gevoeliger voor straling, dus daarvoor probeer je blootstelling nog meer te voorkomen.
 
Je kunt dus gerust met kinderen op bezoek gaan, maar ze bij voorkeur niet (lang) bij hun opa op schoot laten zitten.

Röntgenstraling is een vorm van ioniserende (radioactieve) straling en kan dus bij veel of langdurige blootstelling schadelijke gevolgen hebben. De straling van één of twee röntgenfoto’s zal geen risico geven. Als je zoals een tandarts vele honderden foto’s per jaar maakt, is het echter verstandiger niet telkens blootgesteld te worden aan straling als het niet echt nodig is. Vandaar dat de tandarts tijdens het maken van een foto in een andere, afgeschermde ruimte gaat staan.

We hebben op deze site gekozen voor de term die de meeste bekendheid geniet en dat is radioactieve straling.  In het Engels wordt vaak de term nuclear radiation gebruikt, kernstraling dus. De wetenschappelijk correcte term is ioniserende straling, het gaat namelijk over straling die elektronen uit hun baan kan schieten waardoor er ionen ontstaan. Deze straling komt niet alleen uit atoomkernen, maar kan ook elektrisch opgewekt worden door middel van een röntgenbuis.